De WIA heeft z’n doelstellingen nooit onder stoelen of banken gestoken: werken moest lonen, ook bij arbeidsongeschiktheid. Maar wat als je níet kunt werken? Of als je de regels niet begrijpt? Of als je wél gemotiveerd bent, maar de juiste werkgever niet kunt vinden?
Inmiddels is duidelijk dat het systeem, ondanks goede bedoelingen, voor veel mensen té complex is geworden. De bevindingen van de Onafhankelijke Commissie Toekomst Arbeidsongeschiktheidsstelsel (OCTAS) laten daar geen misverstand over bestaan: burgers raken het overzicht kwijt, vallen buiten de boot, of krijgen te maken met regels die voelen als straf in plaats van steun.
Socialezekerheidswetten hebben meerdere doelen: ze moeten beschermen tegen inkomensverlies, mensen stimuleren om te blijven werken én eenvoudig genoeg zijn om te begrijpen. Maar in de praktijk wringt die combinatie.
Een stelsel dat vooral wil beschermen, kan mensen onbedoeld passief maken. Leg je de nadruk op activeren, dan loop je het risico kwetsbare mensen onder druk te zetten. En vereenvoudig je het systeem, dan loop je weer kans dat de effectiviteit of de rechtvaardigheid verloren gaat.
Het is een wankel evenwicht. En juist daarom is het belangrijk om stil te staan bij wat we als samenleving écht willen.
Neem de WGA-regeling binnen de WIA. Die is bedoeld voor mensen die deels arbeidsongeschikt zijn. Zij krijgen een relatief hoge uitkering zolang ze (deels) blijven werken. Wie dat niet doet, valt terug op een lage vervolguitkering, gebaseerd op het minimumloon. De boodschap is helder: wie kan werken, moet dat ook doen – en wordt daar financieel voor beloond.
De commissie OCTAS vindt dat hiermee de balans zoek is: De werkprikkel is zó sterk dat het de bescherming van mensen in de knel brengt.
Onderzoek laat echter zien dat de werkprikkel wérkt. Mensen gaan vaker aan de slag, zeker in een krappe arbeidsmarkt zoals we die nu kennen. Verzwak je de prikkel, dan gaan er waarschijnlijk ook minder mensen aan het werk.
Wat is belangrijker: Bescherming of activering? Vertrouwen of effectiviteit? Gelijkheid of differentiatie?
Er is geen eenvoudig antwoord. Wat we wél weten, is dat elk systeem keuzes weerspiegelt. En die keuzes zeggen iets over hoe we naar elkaar kijken. Naar arbeid. Naar ziekte. Naar solidariteit.
Het is een morele, maatschappelijke keuze.
Waar zou jij de balans leggen?
Nieuws
De WIA-instroom blijft toenemen en zet het stelsel onder druk. Deze analyse laat zien welke factoren hierachter schuilgaan en waarom vooral de instroom…
Lees meer
Nieuws
UWV start een proef met private uitvoerders zoals Robidus om achterstanden bij eerstejaars Ziektewetbeoordelingen sneller weg te werken en werkgevers meer duidelijkheid te…
Lees meer
Klantverhaal
De Forensische Zorgspecialisten (DFZS) werkt in een veeleisende sector waar weerbaarheid van medewerkers cruciaal is. Bij de overstap naar de volledige verzuimdienstverlening van…
Lees meerMet deze cookies kunnen wij en derde partijen informatie over jou en jouw internetgedrag verzamelen, zowel binnen als buiten onze website. Op basis daarvan passen wij en derde partijen de website, onze communicatie en advertenties aan op jouw interesses en profiel. Meer informatie lees je in ons cookie statement.
Functionele cookies zijn essentieel voor het correct functioneren van onze website. Ze stellen ons in staat om basisfuncties zoals paginanavigatie en toegang tot beveiligde gebieden mogelijk te maken. Deze cookies verzamelen geen persoonlijke informatie en kunnen niet worden uitgeschakeld.
Analytische cookies helpen ons inzicht te krijgen in hoe bezoekers onze website gebruiken. We verzamelen geanonimiseerde gegevens over pagina-interacties en navigatie, waardoor we onze site voortdurend kunnen verbeteren.
Marketing cookies worden gebruikt om bezoekers te volgen wanneer ze verschillende websites bezoeken. Het doel is om relevante advertenties te vertonen aan de individuele gebruiker. Door deze cookies toe te staan, help je ons relevante inhoud en aanbiedingen aan je te vertonen.
Wil jij teruggebeld worden door een van onze adviseurs? Vul het onderstaande formulier in. We nemen op het aangegeven dagdeel contact met je op.
