In gesprek met NOS
Over duurzame inzetbaarheid en cultuur
In dit interview vertelt Lucella Carasso, projectleider cultuur bij de NOS, hoe de organisatie werkt aan psychosociale veiligheid, en een cultuur die past bij de taak en opdracht van de NOS.
Een organisatie in het hart van de actualiteit
Dagelijks werken honderden professionals bij de NOS aan nieuwsvoorziening voor heel Nederland. Journalisten, redacteuren, technici en ondersteunende teams werken onder hoge tijdsdruk samen aan betrouwbare, onafhankelijke berichtgeving. De dynamiek van het nieuws vraagt om snelle besluitvorming, nauwe samenwerking en een groot gevoel van verantwoordelijkheid.
In zo’n werkomgeving is aandacht voor samenwerking, leiderschap en omgangsvormen essentieel. Psychosociale veiligheid raakt direct aan hoe mensen hun werk doen en hoe zij zich gehoord en gesteund voelen binnen de organisatie.
Van aandacht naar actie: werken aan cultuur
Binnen de NOS was al langer aandacht voor thema’s als inclusie, diversiteit en sociale veiligheid. Maar eind 2022 zorgden interne ontwikkelingen en externe maatschappelijke bewegingen ervoor dat het onderwerp sociale veiligheid bovenaan de agenda van het management kwam en dat de NOS zelf ook even onderwerp van het nieuws werd. “Dat was het moment waarop we hebben gezegd: we moeten ons niet alleen richten op incidenten, we moeten hier meer mee,” legt Lucella uit. “We wilden meer inzicht krijgen in hoe onze cultuur in elkaar zit, wat ons helpt en waar onze risico’s zitten.”
De NOS koos bewust voor een brede aanpak, waarin niet alleen wordt gekeken naar wat beter kan, maar ook naar wat goed gaat. “Er zijn veel sterke kanten in onze cultuur,” zegt Lucella. “Collegialiteit en samenwerking worden door medewerkers juist als heel positief ervaren. Die kracht wil je behouden, terwijl ook duidelijk werd dat we nog winst kunnen behalen in het voeren van lastige gesprekken, het omgaan met spanningen en het geven van constructieve feedback.
Cultuuronderzoek als vertrekpunt
Een belangrijk startpunt was een uitgebreid cultuuronderzoek. Dat gaf inzicht in sterke kanten en ook in risicofactoren voor psychosociale veiligheid. “Zonder dat onderzoek hadden we waarschijnlijk losse maatregelen genomen,” vertelt Lucella. “Nu konden we gericht werken aan een veelomvattend plan dat past bij onze organisatie.”
Cruciaal was dat honderden medewerkers via focusgroepen input hebben gegevens voor het cultuuronderzoek. Dat zorgde voor herkenning, gezamenlijke taal en draagvlak.”
“Cultuur versterk je door aandacht te hebben voor wat beter kan én door te benoemen waar je als organisatie al goed in bent”.
De cultuurcode: samen bepalen wat past
Eén van de zichtbare resultaten van het traject is de cultuurcode van de NOS. De inhoud en de acceptatie van deze code kwam tot stand via workshops met medewerkers uit de hele organisatie. In totaal dachten zo’n 160 collega’s mee over kernwaarden en gedrag.
“Een mooi voorbeeld is de kernwaarde ‘bevlogen’,” vertelt Lucella. “Uit gesprekken bleek dat dit woord beter aansloot bij hoe medewerkers hun werk ervaren dan woorden die mogelijk te veel druk oproepen. Zo’n keuze lijkt klein, maar maakt een groot verschil in herkenning.”
De cultuurcode is een hulpmiddel om het gesprek te voeren, niet iets wat in beton is gegoten.
Het gesprek organiseren: leren van elkaar
Naast de cultuurcode organiseerde de NOS gesprekssessies binnen verschillende onderdelen van de organisatie, zoals NOS Sport in gesprek en NOS Nieuws in gesprek. In deze sessies bespreken medewerkers samen casuïstiek over samenwerking en gedrag.
“Het doel is om te leren kijken vanuit meerdere perspectieven en het oefenen van het open gesprek. Dat draagt bij aan vertrouwen en onderling begrip.”
De sessies vragen tijd en flexibiliteit, zeker in een organisatie waar actualiteit altijd voorop staat. “Organisatiesensitiviteit is hierin essentieel. Soms moet je gas geven, soms even pas op de plaats maken. Maar het gesprek mag niet verdwijnen.”
Leiderschap en realistisch succes vieren
Leiderschap speelt een sleutelrol in het cultuurprogramma, want verandering valt of staat met leiderschap, aldus Lucella. Van oudsher is het leiderschap bij de NOS sterk gericht op de taak en de operatie en een van de aanbevelingen uit het cultuuronderzoek was meer aandacht te besteden aan de mens achter de professional. Er loopt inmiddels een leiderschapsprogramma dat zich richt op de persoon, de rol en het systeem waarin leidinggevenden functioneren. Daarnaast is er aandacht voor omgaan met weerstand en lastige gesprekken. “Weerstand is niet iets wat je moet wegduwen,” zegt Lucella. “Vaak zit daar een gevoel van verlies achter. Dat serieus nemen helpt om verder te komen.”
Ook het vieren van resultaten gebeurt bewust en zorgvuldig. “Te vroeg juichen werkt averechts,” legt Lucella uit. “We kiezen voor realistisch succes vieren, bijvoorbeeld door verhalen van collega’s te delen over wat zij hebben geleerd en geprobeerd.”
Een voorbeeld daarvan is een intern magazine waarin initiatieven en ervaringen rondom de cultuurcode zijn gebundeld. Ook maakt de NOS zelf een maandelijkse interne podcast over cultuur en verandering. Daarin worden initiatieven en ervaringen van medewerkers gekoppeld aan externe expertise. “Zo laten we zien: dit gebeurt er allemaal, en we zijn onderweg.”
Een traject van de lange adem
Volgens Lucella is één van de belangrijkste lessen dat cultuurverandering tijd kost. “Het effect van interventies die gericht zijn op gedrag zie je niet de volgende dag. Soms pas maanden later merk je dat gesprekken anders verlopen of dat mensen zelf onderwerpen agenderen die voorheen niet zo snel geagendeerd zouden zijn.
Het vraagt geduld, continu aandacht en betrokkenheid van de hele organisatie. “Psychosociale veiligheid is geen project met een einddatum. Het is een blijvend onderdeel van hoe je samenwerkt.”
Inspiratie voor andere organisaties
Wat zou Lucella andere werkgevers willen meegeven? “Begin met luisteren en onderzoeken. Betrek medewerkers, weeg je woorden zorgvuldig en blijf aansluiten bij wat er speelt in je organisatie. En misschien wel het belangrijkste: verwacht geen snelle oplossingen, maar durf te investeren in het proces.”
De rol van Robidus
De samenwerking tussen de NOS en Robidus vindt plaats binnen de ZW- en WGA-eigenrisicodragerschap-dienstverlening, waar thema’s als duurzame inzetbaarheid, psychisch verzuim en mentale belasting vanzelf onderdeel zijn van het gesprek. Hoewel Robidus niet bij het extern uitgevoerde cultuuronderzoek van de NOS betrokken was, herkent Robidus deze aanpak sterk vanuit de eigen Arbeid & Organisatie-expertise. Robidus voert dit type onderzoeken en cultuurtrajecten ook voor andere organisaties uit en vervult in de samenwerking met de NOS de rol van sparringpartner: een deskundige gesprekspartner die complexe en gevoelige onderwerpen niet uit de weg gaat en reflectie stimuleert op de samenhang tussen werk, gezondheid en organisatiecultuur.
Over Lucella
Lucella Carasso werkt sinds 1997 in diverse rollen bij de NOS. Naast haar werk als projectleider Cultuur presenteert zij eenmaal per week het radioprogramma Met het Oog op Morgen.
Zij studeerde Bestuurskunde aan de Rijksuniversiteit Leiden en de universiteit van Stellenbosch. Voor haar huidige baan volgde ze onder meer de opleiding Succesvol Verandering Organiseren bij het SIOO.
